Józef Sigalin
Józef Sigalin (ur. 6 listopada 1909 w Warszawie, zm. 25 grudnia 1983 tamże) – polski architekt i urbanista. ŻyciorysWywodził się z rodziny warszawskich fabrykantów pochodzenia żydowskiego, producentów popularnych przed II wojną światową kefirów[1]. Rodzinne przedsiębiorstwo zainicjowała jego babka Klaudia Sigalina[2], która założyła sieć pijalni kefiru[3]. Syn Michała, żydowskie imię Michael[4], (1872-1938) i Rozalii, żydowskie imię Rojza, z Kurlandskich (1877-1943)[5]. Miał pięcioro starszego rodzeństwa: Jakuba Aarona, posługującego się imieniem Roman, Grzegorza, Annę po mężu Sztern (1904-1943)[6], Aleksandra i Eugenię (1908-1995), farmaceutkę[7][2]. Podobnie jak bracia Grzegorz i Roman podjął studia architektoniczne, a także prawnicze, jednak nie zdołał ukończyć ich przed wybuchem II wojny światowej[1]. Obaj jego bracia zginęli z rąk sowieckich, gdyż Grzegorz padł w Moskwie ofiarą czystek stalinowskich[8], a podczas wojny Roman zamordowany został w Charkowie[9] w ramach zbrodni katyńskiej, zaś matkę i siostrę Annę zamordowali w 1943[10][11] Niemcy w obozie zagłady w Treblince[2]. W młodości działał w lewicowych organizacjach młodzieżowych i w Komunistycznej Partii Polski[12]. Okres wojny spędził w ZSRR jako naczelnik wydziałów budowlanych kopalni w Krzemieńcu i fabryki jedwabiu w Leninabadzie[13]. Następnie wstąpił do Armii Czerwonej i służył w Iranie[13]. Przystąpił do Związku Patriotów Polskich[14]. Po rekonstrukcji Wojska Polskiego w ZSRR służył w dywizji kościuszkowskiej, gdzie był oficerem sztabowym. W sierpniu 1944 roku dołączył w Lublinie do tworzącej się polskiej administracji[15]. Rozpoczął pracę w Dziale Odbudowy w resorcie gospodarki narodowej i finansów przy PKWN[15]. W listopadzie 1944 roku zorganizował w Lublinie I Zebranie Architektów Wyzwolonych Ziem Polski, na którym reaktywowano Stowarzyszenie Architektów Rzeczypospolitej Polskiej[15]. Do Warszawy powrócił w 1945 w stopniu majora[1]. W 1946 ukończył studia architektoniczne i obronił dyplom u prof. Jana Zachwatowicza[1]. W swoich wspomnieniach zapisał, że odnalazł w zrujnowanej Warszawie figurę Zygmunta III z pomnika tego władcy[1]. Był jednym z założycieli Biura Planowania i Odbudowy PKWN i Biura Odbudowy Stolicy[1] (1945), współtworzył Plan Generalny Warszawy w latach 1951−1953. W latach 1951–1956 był pierwszym naczelnym architektem Warszawy, w latach 1945−1946 nadzorował budowę mostu Poniatowskiego, w latach 1947−1949 (razem z Janem Knothem i Zygmuntem Stępińskim) realizował budowę Trasy W-Z, w latach 1950–1955 Marszałkowskiej Dzielnicy Mieszkaniowej (MDM), a w latach 1952−1955 był formalnie, z polecenia prezydenta Bolesława Bieruta, pełnomocnikiem ds. budowy Pałacu Kultury i Nauki (w rzeczywistości budowę PKiN nadzorował Henryk Janczewski)[16]. W następnych latach (do 1974) nadzorował budowy trasy Starzyńskiego, Wybrzeża Szczecińskiego i Helskiego, obwodnicy śródmiejskiej od Okopowej do Towarowej, ul. Waryńskiego i Trasy Łazienkowskiej. Był autorem projektów architektonicznych ukształtowania placów Zamkowego, Konstytucji, Defilad i Zawiszy. Współtworzył osiedle Mariensztat, parki Traugutta i Agrykola, tereny zieleni wokół Pałacu Kultury i Nauki, w rejonie Wisły oraz Świdra. Ożenił się i miał córkę; następnie związał się z Krystyną Kozłowską, która urodziła jego drugą córkę, Weronikę Naszarkowską-Multanowską (ur. 1954)[17]. Zmarł w Warszawie, pochowany na cmentarzu Wojskowym na Powązkach (kwatera D12-1-1)[18][19]. Publikacje
Ordery i odznaczenia
Nagrody
UpamiętnienieW 2018 r. nakładem wydawnictwa Czarne ukazała się biografia Józefa Sigalina autorstwa Andrzeja Skalimowskiego pt. Sigalin. Towarzysz odbudowy[27]. Przypisy
Bibliografia
Information related to Józef Sigalin |