ISO 639

ISO 639 เป็นมาตรฐานจากองค์การระหว่างประเทศว่าด้วยการมาตรฐาน (International Organization for Standardization: ISO) ที่กำหนดระบบการแทนค่าภาษาและกลุ่มภาษา ประกอบด้วยชุดรหัส 4 ชุด (1-3, 5) แต่ละชุดมีชื่อตามส่วนที่อธิบายชุดนั้นๆ (ส่วนที่ 4 เป็นแนวทางโดยไม่มีระบบการเข้ารหัสของตัวเอง) ส่วนที่ 6 เคยได้รับการตีพิมพ์แต่ถูกถอนออก มาตรฐานนี้ได้รับการอนุมัติครั้งแรกในปี 1967 ในรูปแบบ ISO Recommendation ชิ้นเดียว คือ ISO/R 639[1] ต่อมาในปี 2002 ได้มีการเปลี่ยนแปลงเป็น ISO 639-1 ส่วนที่ 1 ของชุดใหม่[2] ตามด้วยส่วนเพิ่มเติม ในปี 2023 มาตรฐานทั้งหมดในชุดนี้ได้ถูกรวมเป็นมาตรฐานเดียว[3] โดยอิงจากเนื้อหาของ ISO 639-4 เป็นหลัก

การใช้งานรหัส ISO 639

รหัสภาษาที่กำหนดไว้ในแต่ละส่วนของ ISO 639 มีการใช้งานหลากหลาย เช่น เพื่อการอ้างอิงทางบรรณานุกรม, ในระบบคอมพิวเตอร์, อินเทอร์เน็ต, เป็นองค์ประกอบสำคัญของข้อมูลพื้นที่ (Locale data) รหัสเหล่านี้ยังถูกนำไปใช้ในโปรแกรมต่าง ๆ เช่น ส่วนหนึ่งของURLสำหรับวิกิพีเดีย มีการกำหนดภาษาที่แสดง

ชุดมาตรฐานปัจจุบันและในอดีต

ชุด (ส่วนในอดีต) ชื่อเดิม (รหัสสำหรับการแสดงชื่อภาษา - ...) หน่วยงานจดทะเบียน ฉบับแรก ปัจจุบัน หมายเลขในรายการ (ข้อมูลเมื่อ 12 กรกฎาคม ค.ศ. 2023 (2023 -07-12))
ชุดที่ 1 ส่วนที่ 1: รหัส อัลฟ่า-2 อินโฟเทิร์ม (Infoterm) 1967 (ต้นฉบับ ISO/R 639) 2023 183
ชุดที่ 2 ส่วนที่ 2: รหัส อัลฟ่า-3 หอสมุดรัฐสภา 1998 2023 482 + 20 B-only + 4 พิเศษ + 520 สำหรับใช้งานในท้องถิ่น[4][5]
ชุดที่ 3 ส่วนที่ 3: รหัส อัลฟ่า-3 สำหรับการใช้อย่างครอบคลุมหลายภาษา เอสไอแอลอินเตอร์เนชันแนล 2007 2023 7,916 + 4 พิเศษ + 520 สำหรับใช้งานในท้องถิ่น[6]
(ISO 639-4) ส่วนที่ 4: แนวทางการใช้งานและหลักการทั่วไปสำหรับการเข้ารหัสภาษา ISO/TC 37/SC 2 2010-07-16 2023 (ไม่ใช่รายการ)
ชุดที่ 5 ส่วนที่ 5: รหัส อัลฟ่า-3 สำหรับกลุ่มภาษา หอสมุดรัฐสภา 2008-05-15 2023 115 (รวม 36 ที่เหลือ + 29 กลุ่มปกติจาก ISO 639-2)[7]
(ISO 639-6) ส่วนที่ 6: อัลฟ่า-4 สำหรับการครอบคลุมตัวแปรภาษา (ถอนออก) รหัสพื้นที่ 2009-11-17 ถอนออก 21,000+

มาตรฐาน ISO 639 ชุดย่อยแต่ละชุดจะมีหน่วยงานดูแลรับผิดชอบคอยปรับปรุง โดยหน่วยงานเหล่านี้มีหน้าที่ในการเพิ่มรหัสภาษา และเปลี่ยนแปลงสถานะของรหัสตามความจำเป็น. สำหรับ ISO 639-6 ถูกยกเลิกการใช้งานในปี 2014[8] และไม่ได้รวมอยู่ใน ISO 639:2023

ลักษณะของรหัสภาษาแต่ละตัว

ขอบเขต

  • ภาษาเดี่ยว (Individual languages)
  • มหภาษา (Macrolanguages) (ชุด 3) - หมายถึงกลุ่มภาษาที่มีความใกล้เคียงกัน
  • กลุ่มภาษา (Collections of languages) (ชุด 1, 2, 5) - บางกลุ่มมีการกำหนดไว้ในชุดที่ 2 อยู่แล้ว และบางกลุ่มถูกเพิ่มเข้ามาในชุดที่ 5
    • กลุ่มที่เหลือ (Remainder groups): มี 36 กลุ่มอยู่ในทั้งชุดที่ 2 และ 5 กลุ่มเหล่านี้ถูกสร้างขึ้นเพื่อให้เข้ากันได้กับชุดที่ 2 ในช่วงที่ชุดที่ 5 ยังไม่เผยแพร่ กลุ่มที่เหลือจะไม่มีภาษาหรือกลุ่มย่อยใด ๆ ที่มีรหัสอยู่ในชุด 2 อยู่แล้ว (อย่างไรก็ตาม การใช้งานใหม่ ๆ ที่รองรับชุด 5 อาจพิจารณาว่ากลุ่มที่เหลือสามารถรวมอยู่ได้ ตราบใดที่ยังเคารพลำดับความสัมพันธ์ที่เผยแพร่ในชุด 5 และใช้รหัสกลุ่มย่อยที่เฉพาะเจาะจงที่สุด)
      • ภาษาพิหาร (Bihari) เคยมีรหัส 2 ตัวอักษรว่า bh ในช่วงยุค Part 1 แต่ถูกยกเลิกการใช้ในเดือนมิถุนายน 2021[9]
    • กลุ่มปกติ (Regular groups): มี 29 กลุ่มอยู่ในทั้งชุด 2 และ 5 กลุ่มเหล่านี้เพื่อให้เข้ากันได้กับชุด 2 จะไม่สามารถมีกลุ่มย่อยอื่น ๆ อยู่ภายใน
    • กลุ่มตระกูลภาษา (Families): มี 50 กลุ่มใหม่ที่กำหนดรหัสเฉพาะในชุด 5 (รวมถึงกลุ่มหนึ่งที่มีกลุ่มปกติที่กำหนดรหัสในชุด 2 อยู่แล้ว) กลุ่มตระกูลภาษาสามารถมีกลุ่มย่อยอื่นๆ อยู่ภายใน ยกเว้นกลุ่มที่เหลือ
  • ภาษาย่อย (Dialects): เดิมทีวางแผนให้มีการกำหนดรหัสใน ISO 639-6 (มีการเสนอแต่ยกเลิกไปแล้ว)
  • สถานการณ์พิเศษ (Sets 2, 3)
  • สำรองไว้สำหรับใช้ภายใน (Sets 2, 3) - บางครั้งถูกนำไปใช้ในแอปพลิเคชันที่ต้องการรหัส 2 ตัวอักษร เช่นเดียวกับรหัสมาตรฐานในชุด 1 และ 2 (กรณีที่รหัสพิเศษ mis ไม่เหมาะสม) หรือรหัส 3 ตัวอักษรสำหรับกลุ่มภาษา เช่นเดียวกับรหัสมาตรฐานในชุด 5

ประเภทของรหัสภาษา (สำหรับภาษาเดี่ยว)

  • ภาษาที่ยังมีอยู่ (Living languages) (ชุด 2, 3) (ภาษาใหญ่ทั้งหมดจัดเป็นภาษาที่มีอยู่[10]
  • ภาษาสูญหาย (Extinct languages) (ชุด 2, 3) (599 ภาษา[11] 5 ภาษาอยู่ในชุด 2: chb, chg, cop, lui, sam; ไม่มีภาษาใดอยู่ในชุด 1)
  • ภาษาโบราณ (Ancient languages) (ชุด 1, 2, 3) (124 ภาษา[12] 19 ภาษาอยู่ในชุด 2; และ 5 ภาษา คือ ave, chu, lat, pli และ san มีรหัสอยู่ในชุด 1 ด้วย: ae, cu, la, pi, sa)
  • ภาษาประวัติศาสตร์ (Historical languages) (ชุด 2, 3) (89 ภาษา[13] 16 ภาษาอยู่ในชุด 2; ไม่มีภาษาใดอยู่ในชุด 1)
  • ภาษาที่สร้างขึ้น (Constructed languages) (ชุด 1, 2, 3) (23 ภาษา[14] 9 ภาษาอยู่ในชุด 2: afh, epo, ido, ile, ina, jbo, tlh, vol, zbl; 5 ภาษาอยู่ในชุด 1: eo, ia, ie, io, vo)

ภาษาเดี่ยวและมหภาษาที่มีรหัสภาษา 3 ตัวอักษรในชุดที่ 2:

  • รหัสอ้างอิงบรรณานุกรม (Bibliographic) (บางรหัสยกเลิกการใช้ไปแล้ว ไม่มีการกำหนดในชุด 3): รหัสเหล่านี้เป็นรหัสเก่า (อิงตามชื่อภาษาในภาษาอังกฤษ)
  • รหัสคำศัพท์เฉพาะทาง (Terminologic) (กำหนดไว้ในชุด 3 ด้วย): รหัสเหล่านี้เป็นรหัสที่แนะนำ (อิงตามชื่อภาษาพื้นเมือง ใช้อักษรโรมันแทนถ้าจำเป็น)
  • รหัสอื่น ๆ (รวมถึงกลุ่มภาษาและรหัสพิเศษ/สำรอง) จะมีเพียงรหัสภาษา 3 ตัวอักษร เพียงชุดเดียวสำหรับการใช้งานทั้งสองประเภท


ดูเพิ่ม

หมายเหตุและอ้างอิง

  1. ↑ "ISO/R 639:1967". International Organization for Standardization. 1988-03-01. สืบค้นเมื่อ 2012-08-05.
  2. ↑ "ISO 639:1988". International Organization for Standardization. สืบค้นเมื่อ 2012-08-05.
  3. ↑ "ISO 639:2023". International Organization for Standardization. สืบค้นเมื่อ 2023-11-15.
  4. ↑ "Codes arranged alphabetically by alpha-3/ISO 639-2 Code". Library of Congress. 2013-07-25. สืบค้นเมื่อ 2019-01-10.
  5. ↑ "ISO-639-2 Codes". Library of Congress. สืบค้นเมื่อ 2019-01-10.
  6. ↑ "ISO 639-3 Code Set (UTF-8)". SIL International. สืบค้นเมื่อ 2023-07-12.
  7. ↑ "ISO 639-5 codes ordered by Identifier". Network Development & MARC Standards Office. Library of Congress. สืบค้นเมื่อ ธันวาคม 12, 2018.{{cite web}}: CS1 maint: date auto-translated (ลิงก์)
  8. ↑ "(ถูกถอนออกแล้ว) ISO 639-6:2009". สืบค้นเมื่อ 2024-07-24.
  9. ↑ SIL International (2021-06-14). "Change to Part 1 Language Code". ISO 639-3.
  10. ↑ "ISO 639 code tables: macrolanguages". Sil.org. สืบค้นเมื่อ 2012-08-05.
  11. ↑ "ISO 639 code tables: extinct". Sil.org. สืบค้นเมื่อ 2012-08-05.
  12. ↑ "ISO 639 code tables: ancient". Sil.org. สืบค้นเมื่อ 2019-01-10.
  13. ↑ "ISO 639 code tables: historical". Sil.org. สืบค้นเมื่อ 2012-08-05.
  14. ↑ "ISO 639 code tables: constructed". Sil.org. สืบค้นเมื่อ 2022-02-07.

แหล่งข้อมูลอื่น

Content Disclaimer

Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.

  1. The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
  2. There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
  3. It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
  4. Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
  5. Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.