Referendum w Polsce w 2015 roku
Referendum w Polsce w 2015 roku – referendum ogólnokrajowe przeprowadzone w dniu 6 września 2015. Głosujący odpowiedzieli w nim na trzy pytania, dotyczące wprowadzenia jednomandatowych okręgów wyborczych w wyborach do Sejmu, stosunku do dotychczasowego sposobu finansowania partii politycznych z budżetu państwa oraz interpretacji zasad prawa podatkowego w razie wątpliwości na korzyść podatnika[1].
Zapowiedziane zostało przez prezydenta RP Bronisława Komorowskiego po I turze wyborów prezydenckich. 13 maja skierował on projekt postanowienia o zarządzeniu referendum do Senatu[3][4], który zaakceptował je 21 maja[5][6]. 17 czerwca prezydent podpisał projekt postanowienia zatwierdzonego przez Senat[7], zaś 19 czerwca zostało ono opublikowane w Dzienniku Ustaw[1]. 3 sierpnia 2015 prezydent wydał postanowienie zmieniające wcześniejsze postanowienie[8]. Koszt przygotowania i przeprowadzenia referendum wyniósł 72 mln zł[2].
Frekwencja wyniosła 7,8%[9] i była najniższą z odnotowanych we wszystkich ogólnokrajowych głosowaniach przeprowadzonych w Europie po 1945[10]. Ponieważ nie przekroczyła progu połowy uprawnionych, zgodnie z art. 125 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej wynik referendum nie był wiążący[11].
Pytania
Treść
Omówienie pytań
Jednomandatowe okręgi wyborcze
Udzielenie odpowiedzi pozytywnej „TAK” oznaczało zgodę, zaś udzielenie odpowiedzi negatywnej „NIE” oznaczało brak zgody na wprowadzenie jednomandatowych okręgów wyborczych w wyborach do Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej. Nie było jasności czy odpowiedź twierdząca oznacza zgodę na wprowadzenie jednomandatowych okręgów wyborczych w zakresie niemal wszystkich mandatów sejmowych czy tylko nieznacznej części. Nie określono też ilości wyborców, jaka mogłaby wybrać posła z okręgu jednomandatowego. Konstytucyjna zasada proporcjonalności wyborów została zatem wystawiona na konieczność gruntownego doprecyzowania. Zajęcie stanowiska w ramach tego pytania oznaczało zatem wolę zwiększenia w tym zakresie uprawnień orzecznictwa konstytucyjnego[potrzebny przypis].
Zdaniem części konstytucjonalistów wprowadzenie jednomandatowych okręgów wyborczych i pytanie referendalne w tej sprawie było sprzeczne z ustawą zasadniczą[a][12].
12 maja 2015 prezydent Bronisław Komorowski skierował do Sejmu projekt nowelizacji konstytucji znoszący wymóg proporcjonalności wyborów[13][14].
Finansowanie partii politycznych
Udzielenie odpowiedzi pozytywnej „TAK” oznaczało zgodę, zaś udzielenie odpowiedzi negatywnej „NIE” oznaczało brak zgody na utrzymanie dotychczasowego sposobu finansowania partii politycznych z budżetu państwa. Udzielenie odpowiedzi negatywnej oznaczało więc de facto możliwość zachowania dotychczasowego sposobu finansowania partii politycznych z budżetu państwa ze wzmocnieniem skutków oddziaływania obowiązujących regulacji jak i wprowadzenie nowego sposobu, opartego na całkowicie innych założeniach[potrzebny przypis].
Pytanie było sformułowane w sposób nieprecyzyjny. W przypadku wiążącej odpowiedzi przeczącej, wykonaniem woli Narodu mogłaby być nawet minimalna zmiana w sposobie finansowania, co nie musiałoby wywołać szczególnego znaczenia w zakresie obowiązujących regulacji. Zdaniem dr. hab. Ryszarda Piotrowskiego zadanie tego pytania stanowiło ingerencję w toczące się postępowanie ustawodawcze[15].
Rozstrzyganie wątpliwości podatkowych
Udzielenie odpowiedzi pozytywnej „TAK” oznaczało zgodę, zaś udzielenie odpowiedzi negatywnej „NIE” oznaczało brak zgody na bezpośrednie wpisanie do ustawy Ordynacja podatkowa zasady, zgodnie z którą w przypadku istnienia wątpliwości prawnych organ zobowiązany jest wątpliwości te rozstrzygać na korzyść podatnika. Udzielenie odpowiedzi negatywnej oznaczało więc de facto możliwość zachowania dotychczasowego modelu, jak i jego gruntowną zmianę[potrzebny przypis].
Zasada rozstrzygania wątpliwości podatkowych na korzyść podatnika nie jest wyartykułowana wprost w przepisach, lecz pojawia się w orzecznictwie[16].
10 lipca 2015 Sejm przyjął nowelizację ordynacji podatkowej, zawierającą zasadę, że niedające się usunąć wątpliwości co do treści przepisów prawa podatkowego, rozstrzyga się na korzyść podatnika[17][18]. 5 sierpnia prezydent Bronisław Komorowski podpisał ustawę zawierającą tę zasadę[19].
Kalendarz czynności
Pierwotnie terminy wykonania poszczególnych czynności określono w załączniku do postanowienia z 17 czerwca 2015[1]. 3 sierpnia 2015 prezydent Bronisław Komorowski wydał postanowienie wprowadzające zmodyfikowany załącznik (zmiany dotyczyły głosowania korespondencyjnego). 11 sierpnia zostało opublikowane w Dzienniku Ustaw, a dzień później weszło w życie[8].
Poniżej przedstawiono kalendarz wynikający z rozporządzenia Prezydenta i dwóch uchwał Państwowej Komisji Wyborczej (w takim przypadku dodano przypis do odpowiedniej uchwały)[20]:
- do 23 lipca 2015 – utworzenie obwodów głosowania w szpitalach, zakładach pomocy społecznej, zakładach karnych i aresztach śledczych, w domach studenckich i zespołach domów studenckich oraz ustalenie ich granic, siedzib i numerów;
- do 28 lipca 2015 –
- 1) zawiadomienie Państwowej Komisji Wyborczej przez podmioty uprawnione o zamiarze uczestniczenia w kampanii referendalnej w programach radiowych i telewizyjnych nadawców publicznych;
- 2) podanie do wiadomości publicznej informacji o numerach i granicach obwodów głosowania oraz siedzibach obwodowych komisji do spraw referendum, w tym o lokalach obwodowych komisji do spraw referendum dostosowanych do potrzeb osób niepełnosprawnych uprawnionych do udziału w referendum, a także o możliwości głosowania korespondencyjnego i przez pełnomocnika;
- 1) zgłaszanie przez armatorów wniosków o utworzenie obwodów głosowania na polskich statkach morskich;
- 2) zgłaszanie kandydatów do obwodowych komisji wyborczych przez podmioty uprawnione;
- 1) powołanie obwodowych komisji do spraw referendum;
- 2) podanie do wiadomości publicznej informacji o numerach i granicach obwodów głosowania utworzonych za granicą oraz siedzibach obwodowych komisji do spraw referendum;
- 3) sporządzenie spisów osób uprawnionych do udziału w referendum;
- do 17 sierpnia 2015 – zgłaszanie konsulom kandydatów do obwodowych komisji ds. referendum za granicą przez podmioty uprawnione[21];
- od 16 do 23 sierpnia 2015[b] – składanie przez żołnierzy pełniących zasadniczą lub okresową służbę wojskową oraz pełniących służbę w charakterze kandydatów na żołnierzy zawodowych lub odbywających ćwiczenia i przeszkolenie wojskowe, a także ratowników odbywających zasadniczą służbę w obronie cywilnej poza miejscem stałego zamieszkania, policjantów z jednostek skoszarowanych, funkcjonariuszy BOR, Straży Granicznej, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej pełniących służbę w systemie skoszarowanym, wniosków o dopisanie do wybranego przez nich spisu osób uprawnionych do udziału w referendum, sporządzonego dla miejscowości, w której odbywają służbę;
- do 19 sierpnia 2015 – zgłaszanie konsulowi zamiaru głosowania korespondencyjnego za granicą;
- do 21 sierpnia 2015 – powołanie obwodowych komisji do spraw referendum za granicą[21];
- do 21 sierpnia do 4 września 2015 – nieodpłatne rozpowszechnianie w programach publicznych nadawców radiowych i telewizyjnych audycji referendalnych podmiotów uprawnionych;
- do 22 sierpnia 2015[b] – zgłaszanie wójtowi (burmistrzowi, prezydentowi miasta) zamiaru głosowania korespondencyjnego w kraju, w tym przy pomocy nakładek do karty do głosowania sporządzonych w alfabecie Braille’a;
- do 28 sierpnia 2015 – składanie wniosków o sporządzenie aktu pełnomocnictwa do głosowania;
- do 1 września 2015 –
- 1) zgłaszanie kapitanom polskich statków morskich kandydatów do obwodowych komisji ds. referendum na polskich statkach morskich przez podmioty uprawnione[22];
- 2) składanie wniosków o dopisanie do spisu osób uprawnionych do udziału w referendum w wybranym przez siebie obwodzie głosowania;
- 1) powołanie obwodowych komisji wyborczych na polskich statkach morskich[22];
- 2) składanie przez osoby uprawnione do udziału w referendum przebywające na statkach morskich wniosków o wpisanie do spisu osób uprawnionych do udziału w referendum utworzonych na tych statkach;
- 3) składanie przez osoby uprawnione do udziału w referendum przebywające za granicą zgłoszeń w sprawie wpisania do spisu osób uprawnionych do udziału w referendum w obwodach głosowania utworzonych za granicą;
- 4 września 2015, godz. 24:00 – zakończenie kampanii referendalnej;
- 6 września 2015, godz. 6:00–22:00 – głosowanie.
Kampania referendalna
Przebieg
21 maja za wyrażaniem zgody na przeprowadzenie referendum opowiedzieli się wszyscy obecni senatorowie. W głosowaniu nie wzięło udziału 43 senatorów, wśród których najliczniejszą grupę stanowili przedstawiciele PiS-u[6].
Prawo i Sprawiedliwość[23], a później także partia KORWiN[24][25], Twój Ruch (wraz z SLD, UP i Zielonymi)[26] oraz Biało-Czerwoni postulowali dopisanie dodatkowych pytań.
21 sierpnia prezydent Andrzej Duda przekazał do Senatu projekt postanowienia zarządzającego na 25 października (dzień wyborów parlamentarnych) dodatkowe referendum w sprawie wieku emerytalnego, systemu funkcjonowania lasów państwowych, oraz obowiązku szkolnego sześciolatków[27]. 4 września Senat nie wyraził zgody na jego przeprowadzenie[28].
Zarejestrowano 133 podmioty (w tym 94 stowarzyszenia, 34 fundacje i 5 partii politycznych) uprawnione do prowadzenia kampanii. Ponadto 24 organizacje zakwalifikowano jako nieuprawnione[29].
2 września w TVP1 została wyemitowana „Debata. Wszystko o referendum”[30][31].
Sondaże
Stosunek do pytań referendalnych
Wiedza na temat referendum
Postanowieniem Bronisława Komorowskiego, za zgodą Senatu, 6 września br. odbędzie się ogólnokrajowe referendum. Czy wie Pan(i), czego konkretnie dotyczyć będzie to referendum? (sondaże CBOS):
|
Data
|
|
|
|
|
|
Zdecydowanie tak
|
Raczej tak
|
Raczej nie
|
Zdecydowanie nie
|
Trudno powiedzieć/ Odmowa odpowiedzi
|
17–24.08[32]
|
22%
|
29%
|
21%
|
26%
|
2%
|
01–08.07[34]
|
20%
|
29%
|
19%
|
31%
|
1%
|
11–17.06[35]
|
17%
|
22%
|
22%
|
36%
|
3%
|
Wyniki
Wyniki głosowania zostały podane w obwieszczeniu Państwowej Komisji Wyborczej z 7 września 2015[9]. 4 listopada 2015 Sąd Najwyższy stwierdził ważność referendum, lecz unieważnił głosowanie w obwodzie nr 37 w Siemianowicach Śląskich w zakresie dotyczącym pytania trzeciego[38] ze względu na błędne wypełnienie protokołu przez komisję (pomylone odpowiedzi na tak i nie)[39]. 23 listopada 2015 PKW opublikowała skorygowane wyniki[40].
Sprawa
|
Odpowiedź
|
Głosy ważne
|
Głosy nieważne
|
TAK
|
NIE
|
1.
|
Wprowadzenie jednomandatowych okręgów wyborczych w wyborach do Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej
|
1 829 995 (78,75%)
|
493 935 (21,25%)
|
2 323 930 (97,45%)
|
60 850 (2,55%)
|
2.
|
Utrzymanie dotychczasowego sposobu finansowania partii politycznych z budżetu państwa
|
404 515 (17,37%)
|
1 923 994 (82,63%)
|
2 328 509 (97,64%)
|
56 271 (2,36%)
|
3.
|
Wprowadzenie zasady ogólnej rozstrzygania wątpliwości co do wykładni przepisów prawa podatkowego na korzyść podatnika
|
2 194 684 (94,52%)
|
127 288 (5,48%)
|
2 321 972 (97,37%)
|
62 694 (2,63%)
|
Frekwencja:
|
2 384 780[d] (7,80%)
|
|
Pytanie nr 1
|
Pytanie nr 2
|
Pytanie nr 3
|
Frekwencja
|
Województwo
|
TAK#
|
TAK%
|
NIE#
|
NIE%
|
TAK#
|
TAK%
|
NIE#
|
NIE%
|
TAK#
|
TAK%
|
NIE#
|
NIE%
|
#
|
%
|
dolnośląskie |
144416 |
77,20% |
42660 |
22,80% |
33616 |
17,94% |
153754 |
82,06% |
177345 |
94,85% |
9637 |
5,15% |
191752 |
8,27%
|
kujawsko-pomorskie |
88485 |
78,84% |
23752 |
21,16% |
19155 |
17,03% |
93320 |
82,97% |
105397 |
94,06% |
6653 |
5,94% |
115330 |
7,02%
|
lubelskie |
103661 |
79,87% |
26132 |
20,13% |
21517 |
16,55% |
108489 |
83,45% |
121488 |
93,74% |
8119 |
6,26% |
133294 |
7,64%
|
lubuskie |
42798 |
79,36% |
11132 |
20,64% |
8189 |
15,14% |
45882 |
84,86% |
50822 |
94,33% |
3055 |
5,67% |
55337 |
6,86%
|
łódzkie |
112828 |
78,32% |
31224 |
21,68% |
24986 |
17,30% |
119435 |
82,70% |
136367 |
94,74% |
7578 |
5,26% |
147879 |
7,31%
|
małopolskie |
155300 |
78,21% |
43263 |
21,79% |
37043 |
18,63% |
161783 |
81,37% |
187083 |
94,33% |
11236 |
5,67% |
203724 |
7,68%
|
mazowieckie |
256894 |
75,48% |
83431 |
24,52% |
70138 |
20,57% |
270776 |
79,43% |
323360 |
95,00% |
17014 |
5,00% |
349580 |
8,31%
|
opolskie |
52235 |
82,92% |
10760 |
17,08% |
9933 |
15,75% |
53132 |
84,25% |
59003 |
93,81% |
3890 |
6,19% |
64684 |
7,95%
|
podkarpackie |
115811 |
82,67% |
24284 |
17,33% |
21652 |
15,45% |
118533 |
84,55% |
130976 |
93,78% |
8686 |
6,22% |
143712 |
8,36%
|
podlaskie |
51708 |
79,38% |
13429 |
20,62% |
10499 |
16,10% |
54718 |
83,90% |
61230 |
94,11% |
3832 |
5,89% |
67023 |
6,99%
|
pomorskie |
111618 |
77,12% |
33119 |
22,88% |
25042 |
17,25% |
120105 |
82,75% |
136793 |
94,43% |
8073 |
5,57% |
148508 |
8,39%
|
śląskie |
234030 |
80,73% |
55868 |
19,27% |
47187 |
16,24% |
243323 |
83,76% |
275202 |
95,02% |
14417 |
4,98% |
296573[e] |
8,13%
|
świętokrzyskie |
58286 |
80,97% |
13696 |
19,03% |
11964 |
16,60% |
60091 |
83,40% |
67764 |
94,29% |
4107 |
5,71% |
73870 |
7,11%
|
warmińsko-mazurskie |
64810 |
79,84% |
16362 |
20,16% |
12978 |
15,94% |
68419 |
84,06% |
76423 |
94,19% |
4712 |
5,81% |
83449 |
7,27%
|
wielkopolskie |
154894 |
77,90% |
43938 |
22,10% |
34010 |
17,05% |
165445 |
82,95% |
187232 |
94,24% |
11436 |
5,76% |
204379 |
7,51%
|
zachodniopomorskie |
82221 |
79,74% |
20885 |
20,26% |
16606 |
16,06% |
86789 |
83,94% |
98199 |
95,30% |
4843 |
4,70% |
105686 |
7,85%
|
Polska |
1829995 |
78,75% |
493935 |
21,25% |
404515 |
17,37% |
1923994 |
82,63% |
2194684 |
94,52% |
127288 |
5,48% |
2384780[d] |
7,80%
|
Uwagi
- ↑ Patrz opinie prof. dr. hab. Bogusława Banaszaka, dr. hab. Ryszarda Piotrowskiego i dr. Marcina Wiszowatego w opiniach prawnych dotyczących projektu postanowienia o zarządzeniu referendum.
- ↑ a b c W przypadku gdy koniec terminu wykonania czynności określonej w Kodeksie wyborczym przypada na sobotę albo na dzień ustawowo wolny od pracy, termin upływa pierwszego roboczego dnia po tym dniu.
- ↑ a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z aa Odsetek odpowiedzi wszystkich respondentów, niezależnie od deklaracji uczestnictwa w głosowaniu.
- ↑ a b Liczba kart ważnych w odniesieniu do pierwszego i drugiego pytania. Zgodnie z obwieszczeniem PKW z 23 listopada, liczba kart ważnych w zakresie trzeciego pytania to 2 384 666
- ↑ Liczba kart ważnych w odniesieniu do pierwszego i drugiego pytania. Zgodnie z załącznikiem do obwieszczenia PKW z 23 listopada, w województwie śląskim liczba kart ważnych w zakresie trzeciego pytania wynosi 296 459
Przypisy
- ↑ a b c d e Postanowienie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 17 czerwca 2015 r. o zarządzeniu ogólnokrajowego referendum (Dz.U. z 2015 r. poz. 852).
- ↑ a b INFORMACJA o wydatkach z budżetu państwa poniesionych na przygotowanie i przeprowadzenie referendum ogólnokrajowego w dniu 6 września 2015 r.
- ↑ Prezydent proponuje referendum ws. JOW-ów 6 września. tvn24.pl, 13 maja 2015.
- ↑ Projekt Postanowienia Prezydenta RP. senat.gov.pl.
- ↑ Uchwała Senatu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 21 maja 2015 r. w sprawie wyrażenia zgody na zarządzenie przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej ogólnokrajowego referendum. senat.gov.pl.
- ↑ a b Szczegóły glosowania: wyrażenie zgody na zarządzenie przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej ogólnokrajowego referendum – 21 maja 2015. senat.gov.pl.
- ↑ Prezydent podpisał postanowienie o referendum. polskieradio.pl, 17 czerwca 2015.
- ↑ a b Postanowienie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 3 sierpnia 2015 r. zmieniające postanowienie o zarządzeniu ogólnokrajowego referendum (Dz.U. z 2015 r. poz. 1134).
- ↑ a b Obwieszczenie Państwowej Komisji Wyborczej z dnia 7 września 2015 r. o wynikach głosowania i wyniku referendum przeprowadzonego w dniu 6 września 2015 r. (Dz.U. z 2015 r. poz. 1375).
- ↑ Grzegorz Osiecki, Michał Potocki. Referendum przeszło do historii. „Dziennik Gazeta Prawna”, 8 września 2015. brak numeru strony
- ↑ Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu 25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r. (Dz.U. z 1997 r. nr 78, poz. 483).
- ↑ Marcin Wiszowaty: Dlaczego w obecnym systemie prawnym referendum nt. JOW nie może się odbyć?. konstytuty.pl, 13 maja 2015.
- ↑ Przebieg procesu legislacyjnego – druk nr 3424. sejm.gov.pl.
- ↑ Komorowski podpisał projekt nowelizacji konstytucji ws. JOW-ów. onet.pl, 12 maja 2015.
- ↑ Opinie prawne (opinia dr. hab. Ryszarda Piotrowskiego od strony 19). senat.gov.pl.
- ↑ Rozstrzyganie wątpliwości podatkowych na korzyść podatnika - projekt Prezydenta wymaga korekt. infor.pl.
- ↑ Przebieg procesu legislacyjnego – druk nr 3018. sejm.gov.pl.
- ↑ Ordynacja podatkowa: Sejm za rozstrzyganiem wątpliwości na korzyść podatnika. polskieradio.pl, 10 lipca 2015.
- ↑ Komorowski podpisuje w ostatniej chwili kontrowersyjną zmianę w Ordynacji podatkowej. tvn24bis.pl, 6 sierpnia 2015.
- ↑ Kalendarz czynności. pkw.gov.pl.
- ↑ a b Uchwała Państwowej Komisji Wyborczej z dnia 6 lipca 2015 r. w sprawie trybu i terminu powoływania obwodowych komisji do spraw referendum w obwodach głosowania utworzonych za granicą w referendum ogólnokrajowym (M.P. z 2015 r. poz. 633).
- ↑ a b Uchwała Państwowej Komisji Wyborczej z dnia 6 lipca 2015 r. w sprawie trybu i terminu powoływania obwodowych komisji do spraw referendum w obwodach głosowania utworzonych na polskich statkach morskich w referendum ogólnokrajowym (M.P. z 2015 r. poz. 632).
- ↑ PiS chce, by prezydent rozszerzył referendum; Komorowski odsyła do inicjatywy poselskiej [online], Onet.pl, 1 lipca 2015 [zarchiwizowane z adresu 2015-07-04] .
- ↑ Partia KORWiN do prezydenta: dopisać do referendum trzy kolejne pytania. wp.pl, 2 lipca 2015.
- ↑ Pytanie o karę śmierci we wrześniowym referendum? Korwin-Mikke będzie apelował do prezydenta. telewizjarepublika.pl, 20 sierpnia 2015.
- ↑ Zjednoczona Lewica apeluje o dopisanie pytań do referendum. twojruch.eu, 20 sierpnia 2015.
- ↑ Postanowienie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej o zarządzeniu ogólnokrajowego referendum. senat.gov.pl, 21 sierpnia 2015.
- ↑ Szczegóły glosowania: wyrażenie zgody na zarządzenie przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej ogólnokrajowego referendum – 4 września 2015. senat.gov.pl.
- ↑ Podmioty uprawnione do prowadzenia kampanii. pkw.gov.pl.
- ↑ „Debata. Wszystko o referendum” w TVP1. tvp.pl, 31 sierpnia 2015.
- ↑ JOW-y, finansowanie partii, spory podatkowe. „Dlaczego chcemy być mądrzejsi od wszystkich krajów europejskich?”. tvp.info, 2 września 2015.
- ↑ a b Polacy o wrześniowym referendum zarządzonym przez prezydenta Bronisława Komorowskiego. cbos.pl.
- ↑ Czy referendum będzie wiążące? Mamy najnowszy sondaż dla Faktów TVN i TVN24. tvn24.pl.
- ↑ a b Polacy o referendum na dwa miesiące przed głosowaniem. cbos.pl.
- ↑ a b Referendum – pierwsze reakcje przed rozpoczęciem kampanii. cbos.pl.
- ↑ Sondaż dla „Wiadomości” TVP1: Polacy zagłosowaliby we wrześniowym referendum za JOW-ami. tvp.info, 2015-06-14.
- ↑ "Rz": Nowy sondaż. Dotyczy referendum w sprawie JOW-ów. fakty.interia.pl, 2015-06-01.
- ↑ Uchwała Sądu Najwyższego z dnia 4 listopada 2015 r. w sprawie ważności referendum ogólnokrajowego przeprowadzonego w dniu 6 września 2015 r. (Dz.U. z 2015 r. poz. 1920)
- ↑ Sąd Najwyższy stwierdził ważność referendum ogólnokrajowego przeprowadzonego 6 września 2015 r. - Sąd Najwyższy [online], www.sn.pl [dostęp 2023-09-05] .
- ↑ Obwieszczenie Państwowej Komisji Wyborczej z dnia 23 listopada 2015 r. o skorygowanych wynikach głosowania i wyniku referendum ogólnokrajowego przeprowadzonego w dniu 6 września 2015 r.. pkw.gov.pl.
Linki zewnętrzne
|